Autor: Jarosław Kamiński

W czasie, kiedy w polskich środowiskach osób niepełnosprawnych dyskutuje się o potrzebie opracowania ustawy o niepełnosprawności, kiedy powstają kolejne wersje projektów czy założeń ustawy o wyrównywaniu szans osób niepełnosprawnych, dobrze jest dowiedzieć się, co zostało zapisane w istniejących już aktach prawnych w innych państwach. Poniżej przedstawiamy kilka uwag na temat ustawy uchwalonej w 2005 roku w Irlandii (Disability Act 2005).

W dniu 8 lipca 2005 roku w Irlandii weszła w życie ustawa o niepełnosprawności, przyjęta przez irlandzki parlament - Oireachtas. Przyjęta ustawa stanowi podstawę prawną dla opracowania rządowej strategii regulującej dostęp osób niepełnosprawnych do usług publicznych. Powyższy cel ustawy można wyczytać w krótkiej preambule do tego aktu prawnego, w którym między innymi zapisano, że „celem niniejszej ustawy jest stworzenie podstaw do opracowania przepisów niezbędnych do wykonania badania potrzeb osób niepełnosprawnych w dziedzinie zdrowia i edukacji”. Ponadto, ustawa ta miała stać się podstawą dla przepisów, uwzględniających zmiany w irlandzkim ustawodawstwie dotyczącym dostępu osób niepełnosprawnych do usług publicznych oraz do zatrudniania w służbach publicznych. Jednocześnie preambuła tej ustawy stanowi, że jej celem jest promocja równości oraz włączania społecznego.

Opracowywanie zapisów irlandzkiej ustawy o niepełnosprawności rozpoczęło się w 2001 roku. W prace nad tworzeniem nowego ustawodawstwa, obok oczywiście przedstawicieli rządu irlandzkiego, zaangażowane były również irlandzkie organizacje pozarządowe osób niepełnosprawnych i działające na ich rzecz. Jednakże, pomimo ich udziału w procesie tworzenia ustawy, obecnie wiele organizacji pozarządowych wyraża niezadowolenie z jej ostatecznego kształtu. Głównym zgłaszanym zastrzeżeniem ze strony organizacji jest brak określonych w tej ustawie instrumentów prawnych, dzięki którym osoby niepełnosprawne mogłyby dochodzić swoich praw z niej wynikających.

Irlandzka ustawa o niepełnosprawności definiuje pojęcie niepełnosprawności, jako „podstawowe ograniczenie osoby w zdolności do wyboru zawodu, podjęcia zatrudnienia, prowadzenia własnego biznesu oraz ograniczenie udziału w życiu społecznym i kulturalnym, które zostało spowodowane niesprawnością fizyczną, sensoryczną, mentalną lub intelektualną”. W ten sposób, ustawa wprowadza w życie trzeci rodzaj podejścia do kwestii niepełnosprawności. Obok dominującego przez lata medycznego podejścia do niepełnosprawności, w którym przyczyna niepełnosprawności leżała w człowieku i to człowiek był nieprzystosowany do społeczeństwa, od lat przebija się do świadomości społeczeństw – z różnym skutkiem w różnych krajach i kręgach kulturowych - podejście społeczne, w myśl, którego to nie człowiek jest nieprzystosowany do życia w społeczeństwie, ale to właśnie społeczeństwo jest nieprzystosowane do osoby niepełnosprawnej, stawiając na jej drodze do pełnego udziału różne bariery. W ostatnim okresie pojawiło się prawne podejście do niepełnosprawności. Podejście to, bazując na podejściu społecznym, wprowadza zasadę, że osoba niepełnosprawna, w stosunku do której nieprzystosowane jest społeczeństwo ma prawo żądać, aby mogła ona w sposób niczym nieskrępowany korzystać z tego, co daje społeczeństwo wszystkim obywatelom.

Jednakże ustawa irlandzka, co jest jej zarzucane przez organizacje pozarządowe osób niepełnosprawnych, nie wprowadza specjalnych instrumentów prawnych, które mogłyby służyć osobom niepełnosprawnym do dochodzenia swoich praw. Według krytyków ustawy, powinna ona wprowadzać oddzielne procedury i oddzielne instytucje, przed którymi osoby niepełnosprawne mogłyby dochodzić swoich praw. Jedyną drogą jaka pozostaje osobom niepełnosprawnym pozostaje zwykła droga postępowania sądowego.

Jednocześnie wiele osób zarzuca irlandzkiej ustawie to, że opierając się na modelu prawnym niepełnosprawności, ograniczyła go tylko i wyłącznie do prawa osób niepełnosprawnych do zbadania ich potrzeb w zakresie zdrowia i edukacji, nie rozszerzając tego podejścia do innych istotnych dziedzin życia. Uważa się, że na dzień dzisiejszy takie podejście do niepełnosprawności w Irlandii jest zbyt wąskie.

 

Materiał z Biuletynu Euroniepełnosprawni nr 1(12)/2009

  • 1 procent podatku dla organizacji pożytku publicznego (OPP)
  • Darowizny dla PFON
  • Kupuj z FaniMani
  • Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych
  • Bezpłatne porady i wsparcie dla osób niepełnosprawnych
  • Twoje prawa w podróży - film instruktażowy
  • Informacje o PFON w języku migowym
  • Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia
  • Projekt: Nowe perspektywy dialogu: model deliberacji i narzędzia IT w procesach decyzyjnych
  • Projekt: Uczmy się! – Opracowanie modułów szkoleniowych dotyczących niepełnosprawności dla kadr instytucji kształcenia zawodowego i wyższego
  • Projekt: Wdrażanie Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych – wspólna sprawa
  • Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF)
  • Forum Dostępnej Cyberprzestrzeni
  • Koalicja Równych Szans
  • Ogólnopolska Federacja Organizacji Osób Niesprawnych Ruchowo
  • Polski Związek Głuchych
  • Polski Związek Niewidomych
  • Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną
  • Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym
  • Polskie Stowarzyszenie Diabetyków
  • Lubelskie Forum Organizacji Osób Niepełnosprawnych
  • Wrocławski Sejmik Osób Niepełnosprawnych
  • Warmińsko-Mazurski Sejmik Osób Niepełnosprawnych
  • Karkonoski Sejmik Osób Niepełnosprawnych
  • Stowarzyszenie Otwarte Drzwi
  • Fundacja Inwalidów i Osób Niepełnosprawnych Miłosierdzie
  • Fundacja Krok po Kroku
  • Stowarzyszenie Mówić bez Słów
  • Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego - logo
  • „Sieć MPD” - logo
Mapa serwisu
Poprawny HTML5Poprawny CSS3
© Treść 2009-2019 Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami :: © Projekt i wykonanie MASK :: Strona oparta na Joomla!

Ta strona dla swojej pełnej funkcjonalności używa ciasteczek (cookies), przechowywanych na dysku Twojego komputera. Jeśli nie zgadzasz się na to, zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej (zgodnie z jej instrukcją).